Przejdź do treści
Złoty Krąg na Islandii
Fot. Marine SABRES, CC BY 4.0
  1. Start
  2. Południe
  3. Złoty Krąg na Islandii

Złoty Krąg na Islandii: trasa, atrakcje, czas i koszty

Redakcja Odkryj Islandię, , 10 min czytania

Złoty Krąg na Islandii to popularna trasa turystyczna w południowo-zachodniej części wyspy. Łączy park narodowy Þingvellir, gejzery w dolinie Haukadalur, wodospad Gullfoss i krater Kerið z jeziorem. Trasę można przejechać własnym samochodem albo wybrać zorganizowaną wycieczkę z Reykjavíku. Tekst pokazuje, jak ją ułożyć i od czego zacząć planowanie.

Co to jest Złoty Krąg i które miejsca obejmuje?

Złoty Krąg to turystyczna trasa w południowo-zachodniej Islandii, znana w Polsce pod angielską nazwą Golden Circle. Jej przystanki wybiera wiele osób odwiedzających wyspę po raz pierwszy, bo są blisko siebie i pokazują kilka różnych oblicz Islandii. Składają się na nią park narodowy Þingvellir, gejzery w dolinie Haukadalur, wodospad Gullfoss i krater Kerið.

Þingvellir to miejsce dawnego parlamentu i pęknięcie skorupy ziemskiej. Gejzery pokazują aktywność geotermalną. Gullfoss to wodospad, a Kerið to jezioro w wulkanicznym kraterze. Jeśli chcesz zobaczyć więcej niż ten jeden region, zajrzyj do przewodnika o atrakcjach Islandii, który opisuje pozostałe części kraju.

Przed wyjazdem warto sprawdzić pogodę i zabrać ciepłe ubrania, a dobrym pomysłem na zwiedzanie kręgu jest popołudniowa wycieczka z Reykjaviku. (link partnerski)

Jak zaplanować trasę samochodem?

Przejazd samochodem daje największą swobodę. Możesz zatrzymać się dłużej tam, gdzie chcesz, i zmienić kolejność przystanków. Park Þingvellir leży około 40 km na północny wschód od Reykjavíku, więc to naturalny pierwszy przystanek, jeśli wyjeżdżasz z miasta. Dolina Haukadalur z gejzerami leży dalej w głąb regionu.

Samochód można wypożyczyć w Reykjavíku, a przed wyjazdem warto sprawdzić warunki drogowe. Zasady wypożyczenia i ubezpieczenia podaje oficjalna strona wypożyczalni samochodów w Reykjavíku. Czas przejazdu zależy od tego, ile godzin zostawisz na każdy przystanek. Planując dzień, policz osobno czas jazdy i czas na zwiedzanie.

Czy lepsza jest wycieczka z Reykjavíku?

Wycieczki zorganizowane to wygodna alternatywa, jeśli nie chcesz prowadzić. Organizatorzy z Reykjavíku oferują przejazd po całej trasie z przewodnikiem. Nie musisz wtedy szukać parkingów ani pamiętać o kolejności przystanków. Minusem jest mniejsza swoboda: czas na każdym miejscu jest z góry ustalony.

Ceny i terminy wycieczek zmieniają się, więc aktualną cenę wycieczki Złoty Krąg z Reykjavíku sprawdź u jej organizatora. Przed zakupem porównaj, co dokładnie zawiera oferta, na przykład czy obejmuje wszystkie cztery przystanki i czy jest przewodnik.

Þingvellir: park, w którym obradował parlament

Þingvellir to park narodowy założony w 1930 roku, czyli w tysiąclecie istnienia parlamentu Alþing. Jego prawne ustanowienie wiąże się z ochroną pozostałości miejsca obrad. W 2004 roku park wpisano na listę UNESCO jako miejsce kulturowe. Dla wielu osób to pierwszy przystanek Złotego Kręgu, bo leży najbliżej Reykjavíku.

Cecha Wartość
Rok założenia parku 1930
Rok wpisu na listę UNESCO 2004
Powierzchnia parku (km²) 92,7
Położenie południowa część Islandii

Park leży w dolinie ryftowej, która wyznacza grzbiet Śródatlantyckiego Grzbietu. Przebiega tu granica między płytami kontynentalnymi Ameryki Północnej i Eurazji. Największe pęknięcie, Almannagjá, przypomina kanion. Tutaj dobrze widać, jak kontynenty się rozsuwają.

Historia Alþingu w Þingvellir

Alþing obradował w Þingvellirze od 930 roku aż do ostatniego posiedzenia w 1798 roku. Zebrania trwały zwykle dwa tygodnie w roku. Rozstrzygano tu spory i ustanawiano prawo. Centralnym miejscem był Lögberg, czyli Skała Prawa, naturalna platforma do przemówień.

Przewodniczący, wybierany na trzy lata, odtwarzał prawo kraju. Zanim prawo spisano, musiał je znać na pamięć i recytować z Lögbergu. Dla społeczności wyspy było to miejsce spotkań: przyjeżdżali kupcy, rzemieślnicy, wędrowni robotnicy i ludzie szukający partnerów do rozmów. Dziś spacer po tym terenie pozwala zrozumieć, jak wyglądało wtedy życie publiczne.

Geysir: skąd pochodzi nazwa gejzer?

Geysir to gejzer w południowo-zachodniej Islandii, leżący w dolinie Haukadalur na zboczach kopuły lawowej Laugarfjall. Badania osadów wskazują, że gorące źródła działają tu od około 10 000 lat, a obecny gejzer ukształtował się około 1150 roku. Nazwa pochodzi od islandzkiego czasownika geysa, czyli "tryskać". To od niego wzięło się angielskie słowo geyser, oznaczające gorące źródło wyrzucające wodę.

Wybuchy Geysiru bywają rzadkie i zmienne. Nie zawsze można na nie liczyć przy zaplanowanej godzinie. Typowo wyrzucają wrzącą wodę do wysokości 60 m. W 2000 roku po trzęsieniach ziemi gejzer wystrzelił na 122 m, co należy do najwyższych znanych wybuchów w historii.

Strokkur: gejzer, który wybucha częściej

Obok Geysiru leży Strokkur. Oddalony jest o około 50 m na południe i wybucha znacznie częściej, do wysokości 35 m. Strokkur został opisany już w 1789 roku. Wybuchy pojawiają się bez długiego ostrzeżenia, dlatego warto podejść do jego krateru od razu po przyjeździe.

Gejzer Wysokość wybuchu do (m) Odległość od Geysiru (m)
Geysir 60 0
Strokkur 35 50

Wiele zdjęć i filmów pokazujących Strokkur jest podpisanych jako Geysir, bo oba gejzery leżą blisko siebie w tej samej dolinie.

Gullfoss i Kerið: pozostałe przystanki na trasie

Gullfoss jest najważniejszym wodospadem na Złotym Kręgu. Zatrzymanie się przy nim zajmuje zwykle tyle, ile zaplanujesz na spacer i zdjęcia, więc to dobry punkt na dłuższą przerwę w jeździe.

Ostatnim przystankiem jest Kerið, jezioro w kraterze. Krater o wyraźnych, czerwonawych brzegach jest łatwy do obejrzenia z góry. Dla wielu osób to krótki, ale efektowny postój przed powrotem do Reykjavíku. Przy planowaniu zostaw margines czasu na dojazd między przystankami i na ewentualne zmiany planu.

Reykjavík: stolica i punkt startu

Reykjavík jest stolicą i największym miastem Islandii. Centrum to niewielki obszar z kolorowymi domami, sklepami, restauracjami i barami. Miasto ma sprawdzone połączenia i zaplecze turystyczne, dlatego najczęściej stąd zaczyna się zwiedzanie Złotego Kręgu.

Historia miasta wiąże się z parlamentem. W 1786 roku Reykjavík otrzymał przywilej handlowy. W 1801 roku stał się stolicą kraju. Od 1881 roku parlament mieści się w Alþingishúsið w Reykjavíku, a nie w Þingvellirze. Dzięki temu spacer po centrum uzupełnia wizytę w parku.

Ile czasu i pieniędzy zaplanować?

Najwięcej czasu zajmują przystanki z dłuższym spacerem, na przykład Þingvellir i Geysir z Strokkurem. Dojazdy między nimi też trzeba doliczyć. Samochód wymaga dodatkowych wydatków na paliwo i parking, a wycieczka zorganizowana ma stałą cenę. Porównaj oba warianty, zanim zarezerwujesz nocleg w Reykjavíku.

Koszty wstępu do parku i na przystanki mogą się zmieniać, dlatego aktualną cenę wstępu do parku Þingvellir sprawdź na oficjalnej stronie tego parku przed wyjazdem. Dla wielu osób najważniejsza jest jednak elastyczność czasu, a nie sam budżet.

Link partnerski Złoty Krąg: wycieczka. Zobacz program i terminy

Link partnerski Złoty Krąg: wycieczki i bilety. Zobacz wycieczki i bilety

Link partnerski Keflavík: loty. Sprawdź loty

Od czego zacząć planowanie?

Zacznij od wyboru formy przejazdu: samochód albo wycieczka. Potem ustal dzień, w którym zrobisz trasę, i policz czas na każdy przystanek. Pamiętaj, że gejzery nie wybuchają na zamówienie, więc zostaw sobie chwilę na czekanie przy Geysirze i Strokkurze.

Dalsze szczegóły, takie jak warunki wypożyczenia czy rezerwacje wycieczek, sprawdź na oficjalnej stronie organizatora wycieczek po Złotym Kręgu.

Legenda o słupach Ingólfura Arnarsona i początki Reykjavíku

Według legendy pierwszym stałym osadnikiem na Islandii był norweski wódz Ingólfur Arnarson. Podobno wrzucił do morza słupy podtrzymujące jego siedzisko i postanowił osiąść tam, gdzie je znajdzie. Słupy wyrzuciło na brzeg w miejscu, gdzie dziś leży Reykjavík, i tam założył gospodarstwo.

Współcześni historycy nie uważają tej opowieści za pewną. Pozostałości archeologiczne potwierdzają jednak, że ludzie mieszkali w tym miejscu około roku 871. Przez pierwsze wieki osadnictwa Reykjavík był dużym dworem, a jego znaczenie z czasem malało, bo rosły inne ośrodki władzy.

W XVIII wieku majątek należał do króla Danii, pod którego panowaniem była wtedy Islandia. W 1752 roku oddano go firmie Innréttingarnar, kierowanej przez islandzkiego polityka Skúlego Magnússona. Firma miała rozwijać przemysł i eksport, a jej główna baza znajdowała się w miejscu, które dziś stanowi serce miasta. Nie zrealizowała wszystkich ambitnych planów, ale położyła podwaliny pod dzisiejszy Reykjavík.

Rada Prawa, czyli sąd i parlament w jednym

Rada Prawa była organem, który pełnił jednocześnie funkcję parlamentu i najwyższego sądu. Uchwalano tam prawa i wydawano orzeczenia w sprawach prawnych. Rada powoływała także członków Piątego Sądu, czyli sądu odwoławczego, i uczestniczyła w wyborze biskupa.

Rada nie była otwartym zgromadzeniem. Prawo głosu mieli tylko wybrani: wodzowie pełniący urząd goði, ich Þingmenn, a później także biskupi. Pozostali uczestnicy zjazdu mogli jednak przyglądać się pracy rady i jej słuchać.

Miejsce obrad zmieniało się wielokrotnie:

  • od najdawniejszych czasów do XV wieku rada zbierała się w Neðri-Vellir, na wschodnim brzegu rzeki Öxará,
  • około 1500 roku rzeka zmieniła bieg, więc radę przeniesiono na wysepkę w jej nurcie,
  • w 1594 roku przeniesiono ją u podnóża dawnej Skały Prawa, gdzie działała aż do 1798 roku.

Ostatnie posiedzenie Alþingu w Þingvellirze odbyło się właśnie w 1798 roku.

Þingvallavatn: największe naturalne jezioro Islandii

Na południe od parku Þingvellir leży Þingvallavatn, największe naturalne jezioro na Islandii. Jest ważnym elementem krajobrazu, który uzupełnia wizytę w dolinie ryftowej. Park zajmuje obszar 9270 hektarów i obejmuje także otoczenie jeziora.

Górzysty krajobraz z niebieskim jeziorem Þingvallavatn i zielonymi zaroślami na pierwszym planie.
Wzgórze Arnarfell i jezioro Þingvallavatn w Parku Narodowym Þingvellir Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0

Dolina wyznacza grzbiet Śródatlantyckiego Grzbietu oraz granicę między płytami kontynentalnymi Ameryki Północnej i Eurazji. Największe pęknięcie, Almannagjá, przypomina kanion. Wzdłuż pęknięć widać, jak skorupa ziemska się rozsuwa, a w tym rejonie często odczuwa się wstrząsy.

Niektóre szczeliny są wypełnione czystą wodą. Jedna z nich, Nikulásargjá, została przerzucona mostem w 1907 roku z okazji wizyty króla Danii Fryderyka VIII. Od tego czasu odwiedzający zaczęli wrzucać z mostu monety do szczeliny, a ta tradycja utrzymuje się do dziś.

Jak trzęsienia ziemi wpływają na gejzery?

Aktywność Geysiru zależy w dużym stopniu od trzęsień ziemi. Zapisy z kolejnych stuleci pokazują, że wstrząsy często ożywiały gejzer, który potem znów na jakiś czas cichł. Trzęsienia zmieniały też otoczenie: w 1294 roku, według kroniki Oddaverjaannáll, powstało w okolicy kilka nowych gorących źródeł.

Dobrym przykładem jest rok 1896. Wtedy trzęsienie ziemi wywołało wybuchy, które powtarzały się kilka razy dziennie, trwały do godziny i sięgały od 70 do 80 metrów wysokości. Później aktywność znów osłabła. W 1910 roku gejzer wybu

Jak zmieniała się aktywność Geysiru w ciągu dwóch stuleci?

W 1809 i 1810 roku Geysir wybuchał mniej więcej co 30 godzin, a słupy wody sięgały do 30 metrów. W 1845 roku osiągnął wysokość 170 metrów. Ten sam okres przyniósł pierwsze naukowe wyjaśnienie mechanizmu. W 1811 roku geolog George Mackenzie zaproponował, że za wybuchy odpowiada rozprężanie pary w podziemnej wnęce.

Kłąb białej pary i wody wydobywający się z gejzeru na tle rozległego, zielonkawego krajobrazu.
Geysir w Islandii, erupcja gorącej wody i pary wodnej Fot. Chmee2/Valtameri, CC BY-SA 3.0

W 1846 roku niemiecki chemik Robert Bunsen prowadził badania na zlecenie duńskiej korony. Jego pomiary pokazały wybuchy na wysokość od 45 do 54 metrów. Wyniki przyczyniły się do lepszego modelu działania gejzerów, na którym opierają się dzisiejsze wyjaśnienia. W 1882 roku pierwszy dokładny przegląd wykazał, że wybuchy następowały co około 6 godzin, ale bywały niewielkie, tylko 1,5 metra.

Aktywność gejzera spadała i wracała. W 1910 roku wybuchał co pół godziny, a w 1915 roku przerwy wydłużyły się do sześciu godzin. Rok później wybuchy niemal ustały. Taki przebieg pokazuje, że gejzer nie działa według stałego harmonogramu, a jego zachowanie zmienia się wraz z wydarzeniami w skorupie ziemskiej.

Jak ludzie wymuszali wybuchy Geysiru?

W 1935 roku wykopano sztuczny kanał przez krawędź z krzemionki wokół otworu gejzera. Kanał obniżył poziom wód gruntowych i na pewien czas przywrócił aktywność. Z czasem jednak zarósł krzemionką, a wybuchy znów stały się rzadkie.

W 1981 roku kanał oczyszczono ponownie. Wtedy wybuchy dało się wywołać w szczególnych okazjach, dodając do wody mydło. Pod koniec lat 90. mydła dodawano rzadko ze względów środowiskowych, więc gejzer prawie nie wybuchał. Gdy już wybuchał, wyrzucał wrzącą wodę nawet do 70 metrów.

W Święto Narodowe Islandii uprawnieni geolodzy rządowi wymuszali wybuch. Trzęsienia ziemi w 2000 roku znów ożywiły gejzer, który przez dwa dni osiągał 122 metry. Ta historia pokazuje, że dawne metody ingerencji miały duży wpływ na zachowanie gejzera, ale nie dawały pewności. Dla odwiedzających oznacza to, że wybuch nigdy nie jest gwarantowany.

Dlaczego Þingvellir uznawano za symbol narodu?

W XIX wieku Þingvellir stało się symbolem narodowym Islandii. Islandzki politolog Birgir Hermannsson porównał to miejsce do kościoła lub budynku, który jest celem pielgrzymek i miejscem państwowych uroczystości. Dla wielu Islandczyków miejsce to przypomina nie tylko dawny parlament, ale też wspólną tożsamość.

Już w 1928 roku przyjęto ustawę, która chroniła pozostałości miejsca obrad i stała się podstawą parku. Park uznano za chronioną narodową świętość wszystkich Islandczyków, wieczną własność narodu pod opieką parlamentu. Nie wolno go było sprzedać ani obciążyć hipoteką. Dzięki temu Þingvellir stało się pierwszym parkiem narodowym na wyspie.

Ludzie przybywali tu od wieków. W czasach Wspólnoty Islandzkiej na zebrania zjeżdżali mieszkańcy z całego kraju, często w liczbie tysięcy. Mieszkali w tymczasowych budach z darni i kamienia, a przez dwa tygodnie wymieniali wiadomości, handlowali i uczestniczyli w życiu publicznym. Ta wieloletnia rola spotkań tłumaczy, dlaczego miejsce tak mocno wrosło w pamięć mieszkańców.

Warto wiedzieć przed wyjazdem

Czy Złoty Krąg można zrobić bez samochodu?

Tak, wiele osób wybiera zorganizowaną wycieczkę z Reykjavíku. Przewodnik i transport są wtedy w cenie, a czas na przystankach jest z góry ustalony.

Jak daleko od Reykjavíku leży Þingvellir?

Park leży około 40 km na północny wschód od Reykjavíku. To najbliższy przystanek trasy od strony stolicy.

Kiedy powstał park Þingvellir?

Park założono w 1930 roku, a w 2004 roku wpisano go na listę UNESCO. Obszar ma znaczenie historyczne, kulturowe i geologiczne.

Skąd wzięła się nazwa gejzer?

Nazwa pochodzi od islandzkiego czasownika geysa, czyli "tryskać". Od niej wzięło się angielskie słowo geyser.

Który gejzer wybucha częściej, Geysir czy Strokkur?

Strokkur wybucha znacznie częściej, do wysokości 35 m. Geysir jest mniej przewidywalny, a jego wybuchy bywają rzadkie.

Poleć znajomym: E-mail Facebook

Złoty Krąg: wycieczka link partnerski