Zorza polarna na Islandii pojawia się głównie nocą, w zimowych miesiącach. Ten tekst pokazuje, kiedy szukać jej na niebie, skąd sprawdzić prognozę i jakie miejsca wybrać blisko Reykjavíku. Na końcu znajdziesz listę spraw do załatwienia przed wyjazdem.
Kiedy zobaczyć zorzę polarną na Islandii?
Najlepsza pora to długie zimowe noce. Zorza bywa na Islandii widoczna nocą przez większą część zimy, a jej pojawienie się zależy od aktywności Słońca i pogody. Latem zmrok jest bardzo krótki. Na wyspie Grímsey słońce w lecie nie zachodzi wcale, a w reszcie kraju panuje długi zmierzch i około dwóch tygodni ciągłego dnia. Wtedy trudno o ciemne niebo, w którym zorza jest widoczna.
Dlatego plan wyjazdu warto oprzeć na jesieni i zimie. Od września do marca jest dużo nocy, a dni są krótsze. Zestawienie godzin słońca z kolejnych miesięcy znajdziesz w sekcji o pogodzie. Resztę wyjazdu opisuje osobny tekst o atrakcjach Islandii.
Najlepiej zabrać ciepłe ubrania i wybrać ciemną noc z dala od miasta, a wygodnym sposobem jest wycieczka autobusem z Reykjaviku. (link partnerski)
Jak powstaje zorza i jakie ma kolory?
Zorza powstaje, gdy cząstki naładowane elektrycznie, płynące od Słońca, docierają do magnetosfery Ziemi. Następnie wpadają do górnych warstw atmosfery i zderzają się z atomami tlenu i azotu. Te atomy się wzbudzają i emitują światło. Kolor zależy od wysokości, na której zachodzi zjawisko.
- Zielony: najczęstszy, powstaje na niższych wysokościach, przy emisji 557,7 nanometra.
- Czerwony: pojawia się na największych wysokościach, przy 630 nanometrach, zwykle przy mocniejszej aktywności Słońca.
- Niebieski i fioletowy: powstają najniżej, a dominuje niebieski przy 428 nanometrach. Pojawiają się przy najwyższym poziomie aktywności słonecznej.
- Żółty i różowy: to mieszanka czerwieni z zielenią lub z błękitem. Są rzadkie.
Zorza nie jest zjawiskiem wyłącznie islandzkim. Oglądana z dużych szerokości geograficznych nazywa się zorzą polarną.
Gdzie na Islandii można zobaczyć zorzę polarną?
Reykjavík leży około 64 stopni szerokości geograficznej północnej. Strefa, w której zorza pojawia się najczęściej, ma środek około 67 stopnia i szerokość około 6 stopni, czyli ok. 660 km. Stolica leży więc przy południowym skraju tej strefy, a większość wyspy mieści się w jej obrębie. Zorza bywa widoczna nad całą Islandią.
Najbliższym miejscem poza miastem jest park narodowy Þingvellir. Leży około 40 km na północny wschód od Reykjavíku, w dolinie ryftowej, gdzie rozchodzą się płyty tektoniczne. Park jest wpisany na listę UNESCO i łączy historię parlamentu z przyrodą. Po drugiej stronie tej samej strefy, nad Grenlandią, zorza także bywa widoczna.
Jeśli wybierasz miejsce, sprawdź wcześniej, czy na drodze nie ma zachmurzenia. Zorzę często widać z dala od jasnych świateł.
Jak sprawdzić prognozę i kiedy jechać?
Najbardziej przydatna jest prognoza aktywności geomagnetycznej. Publikuje ją centrum NOAA Space Weather Prediction Center. Model OVATION pokazuje położenie i intensywność owalu zorzy na podstawie pomiarów wiatru słonecznego. Prognoza daje od 30 do 90 minut wyprzedzenia, więc to krótki czas na decyzję. Aktualną stronę z prognozami sprawdzisz na oficjalnej stronie centrum NOAA Space Weather Prediction Center.
Skala Kp ma wartości od 0 do 9. Kp równe 3 oznacza niską aktywność, a Kp równe 9 wysoką. Burze geomagnetyczne powiększają owal zorzy, więc zorza może być widoczna dalej od bieguna. Najsilniejsze burze zdarzają się najczęściej w szczycie 11-letniego cyklu plam słonecznych oraz w ciągu trzech lat po nim.
Prognozę zachmurzenia podaje islandzki instytut meteorologiczny. Sprawdzaj obie prognozy razem, bo zorza nie będzie widoczna przez chmury.
Pogoda w zimie: co pokazują dane z Reykjavíku?
Zima w Reykjavíku jest łagodna jak na swoją szerokość, bo wpływa na nią Atlantyk. Zestawienie z wieloletnich pomiarów pokazuje, jak zmieniają się temperatury i słońce.
| Miesiąc | Średnia najwyższa (°C) | Średnia najniższa (°C) | Godziny słońca w miesiącu |
|---|---|---|---|
| Wrzesień | 11,4 | 6,2 | 118,3 |
| Październik | 7,6 | 2,7 | 91,6 |
| Listopad | 4,7 | minus 0,1 | 39,7 |
| Grudzień | 3,3 | minus 1,6 | 12,6 |
| Styczeń | 3,2 | minus 1,7 | 22,6 |
| Luty | 3,3 | minus 1,9 | 61,6 |
| Marzec | 4,2 | minus 1,3 | 110,3 |
Grudzień ma najmniej godzin słońca w tym zestawieniu, a wrzesień najwięcej. Najchłodniejszy jest styczeń. Wiatr jest w Reykjavíku największym problemem pogody, więc ubranie musi być wiatroszczelne. Pełne zestawienie miesiąc po miesiącu znajdziesz w tekście o pogodzie na Islandii.
Link partnerski Zorza polarna: wycieczka. Zobacz program i terminy
Link partnerski Zorza polarna Islandia: wycieczki i bilety. Zobacz wycieczki i bilety
Link partnerski Keflavík: loty. Sprawdź loty
Wycieczki czy samochód?
Wiele firm oferuje wycieczki na zorzę polarną na Islandii z Reykjavíku, w tym przeloty i wyjazdy na lodowce oraz wulkany. Wycieczka oszczędza jazdy po nocy, ale ogranicza wybór godziny wyjazdu. Wybór zależy od tego, czy wolisz trzymać się konkretnej trasy, czy czekać na zmianę prognozy.
Samochód z wypożyczalni daje swobodę. Większość miejsc poza miastem nie pobiera opłat za wstęp, więc budżet zależy głównie od paliwa i noclegów. Trzeba jednak liczyć się z pogodą. Na nizinach wiatr osiąga 18 metrów na sekundę w 10 do 20 dniach roku, a na wyżynach w ponad 50 dniach. W głębi wyspy zimą zdarzają się nagłe zmiany, które mocno ograniczają widoczność.
Co dzieje się na niebie podczas oglądania?
Zorza ma kilka form widocznych z ziemi. Od najsłabszej do najbardziej widocznej są to:
- Łagodna poświata tuż nad horyzontem, którą odróżnisz od chmur po tym, że gwiazdy świecą przez nią bez osłabienia.
- Plamy lub powierzchnie przypominające chmury.
- Łuki przecinające niebo.
- Promienie, czyli jasne i ciemne pasy biegnące od łuków w górę.
- Korony, które obejmują dużą część nieba i rozchodzą się z jednego punktu.
Zorza zmienia się w czasie. Według obserwacji całych nocy zmiany mogą nastąpić w ciągu kilku minut, gdy spokojne łuki przechodzą w aktywne pokazy. Po 1 do 3 godzinach zjawisko wraca do spokojniejszego stanu. Pulsująca zorza zmienia jasność w cyklach od 2 do 20 sekund. Dlatego lepiej zostać dłużej w jednym miejscu, niż sprawdzić niebo tylko raz.
Czy latem też można zobaczyć zorzę?
Zorzę łatwo zobaczyć w ciemnej nocy, a latem ciemności prawie nie ma. Na Grímsey słońce nie zachodzi, a w reszcie kraju zmierzch trwa krótko, bo dzień jest bardzo długi. Jeśli wyjazd wypada w lecie, zaplanuj go wokół innych atrakcji, na przykład na białe noce na Islandii. Wtedy noc jest jasna, więc zorza nie będzie widoczna.
Od czego zacząć planowanie?
Plan wyjazdu na zorzę warto ułożyć według kilku kroków:
- Wybierz termin z okresu od jesieni do wiosny, kiedy noce są najdłuższe.
- Zaplanuj co najmniej kilka nocy, bo prognoza daje tylko od 30 do 90 minut wyprzedzenia.
- Sprawdzaj prognozę aktywności i prognozę zachmurzenia przed każdą nocą, a pomocna może być aplikacja o zorzy polarnej na Islandii.
- Zaplanuj trasę poza miastem, z uwzględnieniem wiatru i nagłych zmian widoczności.
- Zabierz ciepłe, wiatroszczelne ubranie. Zimą w głębi wyspy temperatury spadają do minus 25 do minus 30 stopni.
Warto wiedzieć przed wyjazdem
Czy zorzę widać z samego Reykjavíku?
Tak, zorza bywa widoczna nad całą wyspą, także z Reykjavíku. Miasto leży przy południowym skraju strefy zorzy, więc prognoza aktywności ma tu duże znaczenie.
Jak długo trwa jedna zorza?
Zmiany następują w ciągu kilku minut, a po 1 do 3 godzinach zjawisko wraca do spokojniejszego stanu. Dlatego warto zostać w jednym miejscu dłużej.
Dlaczego zorza jest najczęściej zielona?
Zielony kolor powstaje na niższych wysokościach, gdzie zderzenia są częstsze i dominuje emisja 557,7 nanometra. Czerwony pojawia się wyżej, a niebieski najniżej.
Jak daleko w przyszłość sięga prognoza aktywności?
Prognoza daje od 30 do 90 minut wyprzedzenia. Dlatego lepiej planować kilka nocy, niż jedną.
Czy zorza pojawia się tylko na Islandii?
Nie. Zorza polarna bywa widoczna z wielu obszarów wokół Arktyki, na przykład z Alaski, Kanady, Grenlandii i Skandynawii.
